هم اندیشی مجازی اساتید با موضوع بانکداری اسلامی

برگزاری نشست هم ­اندیشی «بانکداری اسلامی»، با همکاری دانشگاه پیام نور استان بوشهر و بسیج علمی، پژوهشی و فناوری سپاه امام صادق استان بوشهر

به گزارش روابط عمومی دفتر نهاد رهبری در دانشگاه پیام نور استان بوشهر؛ نشست هم‌اندیشی مجازی اساتید حوزه و دانشگاه‌های استان بوشهر با موضوع «بانکداری اسلامی» با حضور حجت الاسلام و المسلمین دکتر یعقوب جمالی، استاد حوزه و دانشگاه و دکتر حمزه شیخیانی، استاد دانشگاه و رئیس بسیج جهاد علم و فناوری سپاه امام صادق(ع) برگزار شد.

 حجت الاسلام دکتر یعقوب جمالی سخنان خود را در خصوص موضوع بانکداری اسلامی با قرائت یک آیه از قرآن کریم "اگر به ربا ادامه دهید بدانید که به یقین خدا و رسولش با شما پیکار خواهند کرد" (بقره/279) و حدیثی از امام علی(ع) "ای مردم ابتدا احکام را یاد بگیرید، سپس تجارت کنید؛ به خدا قسم که ربا در میان این امت مخفی­تر از حرکت مورچه بر روی تخته سنگ است" (بحارالانوار، ج 103، ص 117) آغاز کردند. در ادامه ایشان به تصویب قانون بانکداری اسلامی در سال 1362 در مجلس شورای اسلامی اشاره نمودند و گفتند که البته قبل و بعد از کشور ما در تعدادی از کشور های اسلامی مانند مصر و اردن، سودان، پاکستان، عربستان، قطر و ... و حتی غیر مسلمان مانند انگلیس، آمریکا چنین اتفاقی افتاده بود، به گونه ای که در 40 کشور از جهان، نزدیک به 140 بانک اسلامی تاسیس گردیده است.

ایشان ضمن بر شمردن چند نمونه از تالیفات در این زمینه مانند «البنک اللا ربوی» شیهد صدر، «ربا و بانکداری اسلامی» آیت الله مکارم شیرازی و ... به تعریف برخی اصطلاحات پرداختند:

* بانکداری ربوی: در این نوع بانکداری بانک ‏ها برای جذب سپرده ‏های مردم به آنها بهره پرداخت می‏ کنند؛ به عبارت دیگر در جریان جذب سپرده ‏ها بانک ‏ها خود را موظف به پرداخت مازاد می ‏دانند و مقدار مازاد نیز از ابتدا مشخص و قطعی است. همچنین بانک در زمان بازپرداخت علاوه بر گرفتن اصل پول مقداری را هم اضاف بر اصل پول از مشتری می ­گیرد.

* بانکداری بدون ربا: در این نوع بانکداری، در جذب سپرده و اعطای تسهیلات هیچ گونه مازادی پرداخت یا دریافت نمی ‏شود و بانک فقط مکلف به پرداخت اصل این سپرده ‏ها می‏ باشد.

 * بانکداری اسلامی: بانکداری اسلامی زمانی محقق می­ شود که سیستم بانکداری بر اساس مبانی اسلامی بنا شده باشد و طبیعتا در این بانکداری ربا وجود ندارد. به عنوان مثال بهره بانکی همان ربا است اما اگر این سود حاصل از مشارکت در فعالیت­ های اقتصادی باشد ربا نمی­ باشد.

وی افزود: بر اساس قوانین بانکداری اسلامی در کشور ما استمرار نظام پولی و بانکی می ­بایست بر مبنای حق و عدالت باشد تا موجب گردش صحیح پول و اعتبار در شبکه اقتصادی کشور گردد. در واقع از بانک ­ها خواسته شده که رابط بین سرمایه ­گزار و سرمایه­ پذیر باشند، در صورتی که در عمل متأسفانه خود بانک­ ها دست به سرمایه­ گزاری می­ زنند و یا در توزیع منابع بی­ عدالتی­ هایی رخ می ­دهد، مثلا وام­ های زیادی با شرایط ویژه­ای را در اختیار کارمندان خود قرار می­دهند. همچنین کارمزدهای غیر معقول نیز از دیگر اشکالات بانک ­ها است.

دکتر شیخیانی نیز در ادامه این نشست ابتدا به تاریخچه­ بانکداری اسلامی اشاره کردند و بیان نمودند که اولین بار، بانکداری اسلامی در کشور مصر در سال 1963 میلادی ایجاد شد و همچنین در کشورهای غربی نیز اولین بار در کشور انگلیس، در سال 2004 بانکداری اسلامی تأسیس شد و سپس در بسیاری از کشورهای اسلامی و غربی این بانکداری رواج پیدا کرد. ایشان در ادامه برخی از مشکلات و موانع حاضر بانکداری برای اسلامی بودن را بر شمردند، از جمله: 

1. فقدان نظام تامین مالی مناسب بر اساس عقود اسلامی. نظام مالی موجود بر اساس بانکداری غربی است.

2. کمبود آگهی جامعه و حتی متصدیان بانک ­ها از عقود اسلامی در حوزه پولی و مالی.

3. نبود نظام مناسب سنجش اعتبار مشتریان.

4. کمبود خدمات متنوع و نوین بانکی.

5. فقدان مدیریت درست منابع و مصارف.

6. نبود نظام مناسب شناسایی و محاسبه سود واقعی.

7. عدم وجود نظام نظارتی کارآمد.

8. فقدان ساختار بانکی متناسب با بانکداری اسلامی.

9. فقدان شرح وظایف روشن متناسب با بانکداری اسلامی.

10. فقدان مدیریت ریسکی کارآمد.

11. فقدان بنیه کارشناسی مناسب  با بانکداری اسلامی.

12. کمبود تبادل مطلوب با مراجع علمی و فقهی.

13. نبود تعریف مشخص در نظام بانکداری اسلامی.

و.....

در ادامه ایشان به عنوان مثال به تشریح برخی از موارد ذکر شده پرداختند. ایشان اشاره داشتند که آموزش، تحقیق و توسعه بانکداری اسلامی می­ بایست بسیار جدی­تر گرفته شود. این امر مستلزم ارتباط جدی و قوی و همچنین زبان مشترک بین حوزویان و بانک ­ها است. در این زمینه روحانیون باید بر قوانین بانکداری اسلامی مسلط باشند و حتی این موارد را بر منبرها ذکر کنند. همچنین بانک ­ها نیز باید مسائل شرعی و اسلامی را در زمینه بانکداری یاد بگیرند. بانک ­ها ضمن اطلاع کامل از عقود شرعی باید به طور کامل عقود را برای مراجعه کنندگان توضیح دهند. از آنجا که نظام بانکی و پولی و کسب مال حلال با سرنوشت و سعادت انسان سر و کار دارد، همه باید قوانین شرعی معاملات و عقود بانکی را یاد بگیرند تا دچار حرام نشوند.

وی افزود: عقود بانک ها به دو قسم می ­باشد. یکی عقود مشارکتی مانند مضاربه که در آن بانک و مشتری با هم مشارکت می ­کنند و اگر یکی از طرفین تاخیری داشته باشد، طرف مقابل می­تواند او را جریمه کند و دیگری عقود غیر مشارکی مانند قرض الحسنه است که در این مورد یکی طلبکار و دیگری بدهکار است، در این مورد گرفتن دیرکرد مجاز نمی­ باشد.

در ادامه دکتر شیخیانی این گونه بیان کردند که متأسفانه گرایش نظام بانکی بیشتر به سمت بهره و ربا است یعنی بانک­ ها در مواردی بیشتر فعالیت می­ کنند که سود ثابتی به آن ­ها تعلق می­ گیرد. این سود ثابت معمولا غیر معقول است و متناسب با کاری که انجام شده نیست. همچنین در بانک ­ها هیچ نظارتی وجود ندارد که آیا وام ­های تولیدی واقعا صرف تولید شده است یا خیر. ایشان در انتها به وجود مشکلات اخلاقی در معاملات بانکی اشاره کردند و گفتند متاسفانه در فعالیت ­های اقتصادی که در بانک ­ها صورت می­ پذیرد مشکلات اخلاقی و شرعی زیادی مشاهده می ­شود، به عنوان مثال در بسیاری از مواقع فاکتورهای جعلی ارائه می­ شود و وام ­ها در مصارف دیگری خرج می ­شوند، لذا مشروعیت کار از بین می ­رود. به طور کل نظارت بر بانک­ ها و کارهایی که در بانک انجام می­ شود باید جدی­تر پیگیری شود.

 

مدیر سیستم
تهیه کننده:

مدیر سیستم

0 نظر برای این مقاله وجود دارد

نظر دهید

متن درون تصویر امنیتی را وارد نمائید:

متن درون تصویر را در جعبه متن زیر وارد نمائید *